Prosument 2026 — nowe zasady net-billing i co się zmienia dla właścicieli PV
2026-03-25 · Aleksandra Wróbel
Net-billing zastąpił system opustów. Sprawdź, jak działają nowe zasady rozliczania prosumentów i co zrobić, żeby nie tracić na sprzedaży nadwyżek.
Net-billing — co to jest i jak działa?
Net-billing to system rozliczeń energii elektrycznej dla prosumentów obowiązujący od 1 lipca 2024 roku dla nowych instalacji. Zastąpił system opustów (net-metering), w którym 1 kWh oddana do sieci wracała jako 0,8 kWh.
W net-billing:
- Sprzedajesz nadwyżkę do sieci po cenie RCE (Rynkowa Cena Energii) — zmiennej, ustalnej godzinowo
- Kupujesz energię z sieci po cenie taryfowej sprzedawcy (G11, G12)
- Nadwyżka środków ze sprzedaży trafia na konto prosumenta i rozliczana jest miesięcznie
Ile wynosi cena RCE?
RCE (Rynkowa Cena Energii) to cena hurtowa, publikowana przez PSE. Zmienia się co godzinę i zależy od warunków na rynku energii.
Typowe wartości w 2025–2026:
| Pora roku | Średnia RCE |
|---|---|
| Lato (maj–sierpień) | 0,15–0,35 zł/kWh |
| Jesień/wiosna | 0,25–0,50 zł/kWh |
| Zima | 0,35–0,65 zł/kWh |
Latem cena spada, bo panele PV produkują dużo — podobnie jak wszyscy inni prosumenci. To efekt "duck curve" po polsku: nadpodaż w środku dnia obniża ceny.
Porównaj z ceną zakupu: taryfa G11 to ok. 0,80–0,95 zł/kWh. Różnica to 2–4x — stąd kluczowe znaczenie autokonsumpcji.
Jak obliczyć swój wirtualny rachunek?
Każdy prosument ma konto wirtualne u sprzedawcy energii. Mechanizm:
- Produkcja PV → autokonsumpcja (zużycie na miejscu) — bezpośrednia oszczędność po cenie zakupu
- Nadwyżka → sprzedaż do sieci → zasilenie konta wirtualnego kwotą (kWh × RCE z danej godziny)
- Niedobór energii → zakup z sieci → potrącenie z konta wirtualnego lub dopłata
Środki na koncie wirtualnym tracą ważność po 12 miesiącach. Niewykorzystane przepadają.
Co z instalacjami sprzed 2024 roku?
Właściciele PV zainstalowanych przed 1 kwietnia 2022 roku rozliczają się na starych zasadach opustów przez 15 lat od daty pierwszego oddania do sieci. Zmiana jest dobrowolna i co do zasady — dla większości właścicieli systemów < 10 kWp — stary system jest korzystniejszy.
Właściciele instalacji z okresu 1 kwiecień 2022 – 30 czerwiec 2024: system opustów z rozliczeniem wartościowym (nie ilościowym) — tzw. "nowy opust". Różni się od obu powyższych.
Jak maksymalizować opłacalność w net-billing?
Priorytet 1: Autokonsumpcja
Każda kWh zużyta bezpośrednio z PV zamiast kupiona z sieci to oszczędność ~0,85 zł/kWh. Ta sama kWh sprzedana do sieci i odkupiona kosztuje ok. 0,60 zł różnicy.
Narzędzia zwiększające autokonsumpcję:
- Magazyn energii — przesunięcie nadwyżek na wieczór
- Smart plug / EMS — uruchamianie urządzeń w godzinach produkcji PV
- Ładowanie samochodu elektrycznego w ciągu dnia
Priorytet 2: Zarządzanie godzinami sprzedaży
Jeśli masz system dynamiczny lub EMS, możesz ograniczać oddawanie do sieci w godzinach najniższego RCE (typowo 12:00–15:00 latem) i przesunąć sprzedaż na godziny wieczorne, kiedy cena jest wyższa.
Priorytet 3: Monitoring i reagowanie
Aplikacje takie jak Solar Edge, Huawei FusionSolar czy Fronius Solar.web pokazują profil produkcji i zużycia. Regularne sprawdzanie pomaga dostosować nawyki.
Ważne terminy i prawa prosumenta
- Zgłoszenie instalacji: do OSD (operatora sieci dystrybucyjnej) — wymagane przed uruchomieniem
- Czas oczekiwania na licznik dwukierunkowy: do 30 dni od zgłoszenia (prawo)
- Zmiana sprzedawcy: prosument może zmienić sprzedawcę energii jak każdy inny odbiorca
- Gwarancja odkupu: OSD ma obowiązek odebrać każdą nadwyżkę — nie możesz zostać zmuszony do magazynowania
Jeśli sprzedawca opóźnia rozliczenie lub zaniża wypłatę z konta wirtualnego — możesz złożyć skargę do Prezesa URE.
Chcesz sprawdzić dostępne dofinansowania?
Poznaj programy dotacyjne dla prosumentów i inwestorów OZE.
Sprawdź dotacje →